‘s-Hertogenbosch, 25 november 2020

Recent sprak onze collega Laure van de Griend met Willem Adriaanssen van HEVO. HEVO is dé specialist op het gebied van duurzame huisvesting. De reden voor deze kennismaking was het succesverhaal van de circulaire nieuwbouw van Aeres Hogeschool te Almere, waar HEVO een grote rol in speelt. Willem neemt ons mee in het proces van ambitie tot realisatie.

‘Het proces om te komen tot de nieuwbouw van Aeres Hogeschool Almere op het Floriadeterrein in 2022 loopt al lang’, begint Willem. Tien jaar geleden is Aeres Hogeschool in Almere gestart met nieuwe, innovatieve opleidingen over bijvoorbeeld verduurzaming en verstedelijking. Momenteel is de hogeschool in de binnenstad gevestigd, maar vanwege de sterke groei is het noodzakelijk om een andere locatie te ontwikkelen. In die tussenliggende periode heeft de Gemeente Almere besloten om een Bidbook uit te brengen voor de organisatie van de Floriade in 2022, waarbij de gekozen thema’s, zoals greening the city en feeding the city, perfect aansluiten bij het onderwijs dat Aeres Hogeschool aanbiedt. Zo ontstond het idee om de nieuwbouw van de hogeschool op het Floriadeterrein te realiseren en om dit gebouw ook tijdens de Floriade te gaan gebruiken als ontvangstgebouw.

Aeres Hogeschool nam vervolgens het besluit om enkele kavels aan te kopen op het Floriadeterrein en maakte afspraken over de ambities en financiële ondersteuning. Aeres Hogeschool ging in de definitiefase van het project op zoek naar een partner die de hoge ambities op het vlak van duurzaam en circulair bouwen kan concretiseren en het proces kan begeleiden en selecteerde daar HEVO voor. De ambitieuze doelstellingen werden vertaald in een innovatief proces, zodat er een zeer hoogstaand gebouw gerealiseerd kan worden waar Aeres Hogeschool minimaal veertig jaar gebruik van kan maken. ‘De ambitie met betrekking tot onder andere duurzaamheid was zeer hoog, waarbij we samen met Aeres Hogeschool de uitdaging zijn aangegaan om de lat zo hoog mogelijk te leggen. De eerste stap daarin was om in de definitiefase de ambitie te vertalen in een visie en vervolgens in concrete eisen’, zegt Willem.

‘Een gedragen integrale visie geeft houvast in het proces en biedt hulp bij het maken van toekomstige keuzes. Het heeft geen zin om over maatregelen te praten wanneer er geen groter idee of overkoepelende visie op duurzaamheid is. Men moet nadenken over hoe een los item bijdraagt aan het totaalplaatje’, vertelt Willem. Een integrale visie is dus noodzakelijk. Op deze manier vind je een balans in eisen, zodat er bijvoorbeeld niet alleen op energiezuinig bouwen wordt gefocust.

HEVO heeft bij het concretiseren van de duurzaamheidsvisie gebruik gemaakt van het Symbiosis in Development (SiD)-model (zie afbeelding), bestaande uit 8 bouwblokken.

Na afronding van het totale Programma van Eisen en de definitiefase kon het selectieproces van de ontwerpteamleden van start. ‘In een innovatief proces met een hoge ambitie is het prettig om, samen met de opdrachtgever, intensief aan de knoppen te kunnen draaien tijdens het ontwerpproces. Daarom is bewust gekozen voor een traditionele procesaanpak waarbij we samen met Aeres Hogeschool de topspecialisten in de markt geselecteerd hebben. Deze hebben we vooral geselecteerd op visie en mindset: innovatief en ambitieus. In plaats van de adviseurs de vraag te stellen wat zij kunnen leveren tegen welke prijs, draaiden we het proces om. We vertelden hen hoeveel budget er beschikbaar is voor de specifieke dienstverlening en wat er minimaal moet gebeuren. Daardoor kun je echt selecteren op kwaliteit’, vertelt Willem. ‘Met het integrale ontwerpteam is vervolgens het plan ontworpen en zijn de prestaties op het vlak van duurzaamheid, gezondheid, energieprestatie, klimaatadaptatie, circulariteit en groen verder geconcretiseerd. Omdat het realiseren van een zeer duurzame en gezonde leefomgeving zo’n belangrijke rol speelt in het project is gekozen om de WELL-systematiek toe te passen, waarvoor een certificering wordt aangevraagd. Vanwege de grote hoeveelheid groen op, aan en in het gebouw is ook hier een specialist voor aangetrokken om het ontwerp te maken, zodat dit niet alleen mooi is bij ingebruikname, maar ook mooi blijft tijdens de gebruiksfase’.

De volgende stap in het bouwproces is natuurlijk de uitvoering. De bouwkundig aannemer en de installateur zijn middels een Europese aanbesteding geselecteerd, uiteraard ook op een innovatieve wijze. Partijen zijn uitgedaagd om het project nog verder te verbeteren middels een kansendossier, waarbij dit meerwaarde op moest leveren op het vlak van gezondheid, circulariteit en duurzaamheid. Als partijen erin slaagden om onder het plafondbedrag in te schrijven, ontstond voor hen financiële ruimte om alternatieven voor te stellen. Ondanks dat er al een zeer goed uitgewerkt ontwerp lag, zijn hier toch nog heel nuttige alternatieven uit voortgekomen, die tijdens de bouwfase als wijzigingen worden geïntegreerd. Een prachtig voorbeeld van de kwaliteit blijven verhogen, door de juiste vragen te stellen in het inkoopproces.

Willem zegt: ‘Dit hele proces is een voorbeeld dat echte samenwerking een voorwaarde is om ambitieuze en innovatieve resultaten te behalen. Er is namelijk geen enkele partij die alle informatie in huis heeft; je hebt elkaar nodig.’

Zoals je leest, vraagt een integraal duurzaam gebouw om een andere aanpak dan een regulier gebouw. Het proces is transparanter en het belang van samenwerking is groter dan ooit. Wat vind jij van deze nieuwe manier van werken? Denk jij dat dit de nieuwe werkwijze wordt in de bouw? Denk met ons mee en laat je mening horen!

 Wil je meer weten over HEVO en/of over Aeres Hogeschool? Klik dan hier  !

Foto: Hevo B.V.

Venlo, 5 november 2020

AMI gaat binnen het voucherprogramma van het Healthy Building Network een briefplaat ontwikkelen die voldoet aan de Cradle to Cradle certificering. De briefplaat is tot op heden de zwakste schakel in de deur. AMI wil dit inzichtelijk maken om zodoende tocht en energieverlies vanuit de briefplaatopening te voorkomen

Duurzaam bouwbeslag

AMI heeft de ambitie om een synoniem te worden voor duurzaam bouwbeslag. Zij zijn de eerste bouwbeslagfabrikant ter wereld die Cradle to Cradle Silver gecertificeerde producten aanbiedt. Deze ambitie is onderdeel van de bredere Cradle to Cradle visie van AMI, waarbij gestreefd wordt naar producten met een positieve toegevoegde waarde met betrekking tot de woonomgeving van de gebruiker.

Gezonde, circulaire briefplaat

Deze visie van AMI staat aan de basis van de ontwikkeling van een briefplaat welke voldoet aan de toenemende eisen ter verbetering van het binnenklimaat van woningen en Cradle to Cradle. De briefplaat laat tocht en vocht binnen en beïnvloed te temperatuur, wat nadelige effecten heeft op het binnenklimaat. Dit resulteert in tocht en energieverlies. De nieuwe EP AMI briefplaat zal dit voorkomen. Een onafhankelijk onderzoeksbureau zal een vergelijking op het gebied van tocht- en vochtwering maken tussen bestaande briefplaten en de EP AMI briefplaat. Daarnaast zal de EP AMI briefplaat bestaan uit getoetste gezonde (niet toxische) materialen. De combinatie van deze gezonde materialen en een optimale tocht- en vochtwering zorgt voor een stabieler binnenklimaat.

AMI briefplaat

Het ontwerp van de gezonde briefplaat.

Circulaire oppervlaktebehandeling

Het proces van de oppervlaktebehandelingen van het aluminium bouwproces zal verbeterd moeten worden. AMI gaat samen met haar toeleveranciers dit proces analyseren en een optimalisatieproject opzetten. Het doel is om positieve impact te hebben op zowel de gebruikers van het product, als de productiemedewerkers én de verwerkers. Er zal gaandeweg dit traject een oppervlaktebehandeling ontwikkeld worden waarin geen schadelijke chemicaliën voor mens, milieu en het recyclingproces worden toegepast. Door deze innovatie zal de recycling van aluminium verbeteren én een stap gezet worden richting circulaire oppervlaktebehandelingen.

Venlo, 23 oktober 2020

Het nieuwe stadhuis van Venlo, het Stadskantoor Venlo, wordt beschouwd als een pilotproject in onze regio voor gezond en duurzaam bouwen en was de aanleiding voor het project Healthy Building Network. Hoewel veel mensen bekend zijn met het gebouw, is niet iedereen zich bewust van de bijzondere kenmerken ervan en wat het gebouw anders maakt dan conventionele gebouwen. Dat willen we graag veranderen!

Op dit moment is het niet mogelijk om het Stadskantoor Venlo te bezoeken, maar dat mag ons er niet van weerhouden om dit gezonde gebouw dichter bij u te brengen. Onze collega’s Bas van de Westerlo & Michel Weijers nemen u mee op een virtuele tour en leggen u de bijzonderheden van dit gebouw uit.

Kijk zelf maar!

 

 

Venlo, 13 oktober 2020

Maandag 12 oktober heeft Michel Weijers vanuit het Healthy Building Network twee vouchers uitgereikt aan Jan Houwen van Volantis Consultants. Zij gaan aan de slag met twee onderzoeken, die voornamelijk gericht zijn op het verbeteren van het binnenklimaat. Hieronder vindt u meer informatie over de twee vouchers.

Circulaire & gezonde installaties
Installaties die ervoor zorgen dat er een gezond binnenklimaat in gebouwen ontstaat, worden steeds belangrijker. De materialen die hiervoor gebruikt kunnen worden, hebben een steeds zwaarder aandeel op de ecologische impact van een gebouw. Het is belangrijk dat gezonde technologische materialen gebruikt worden die in theorie ook eindeloos hergebruikt kunnen worden.

Met de industrialisatie in de bouw, de beoogde energietransitie en de komst van meer installatie systemen wordt het steeds belangrijker maar ook lastiger om deze op een deugdelijke wijze te combineren en een gezond binnenklimaat te realiseren. Hedendaagse installaties zijn helaas nog vaak niet geschikt tot hergebruik, en ook niet uitgelegd voor de maximalisatie van een gezond binnenmilieu.

De doelstelling is om op basis van onderzoek een gezondheid bevorderend circulaire installatietechnisch PVE te ontwikkelen dat alle aandachtspunten op het gebied van materialen, hergebruik, gezondheidsaspecten etc. inzichtelijk maakt en de basis kan zijn voor het verder ontwikkelen van installaties die de gezondheid in gebouwen bevorderen.

Hoogwaardige ventilatie gebaseerd op natuurlijke principes
De energietransitie heeft zich de afgelopen decennia sterk gericht op gesloten en gecontroleerde omgevingen die geconditioneerd wordt door mechanische systemen. Dit heeft vervolgens niet altijd de kwaliteitsverbetering gebracht waarop gehoopt werd en blijkt kwetsbaar indien deze niet goed ingeregeld of gebruikt wordt.

Volantis adviseert in de ontwikkeling van de Spirare Campus. De doelstelling is een bijzonder gezonde leeromgeving voor bijzondere jongeren. Volantis wil daarom onderzoek doen naar de mogelijkheid om op basis van natuurkundige principes luchtverplaatsing te realiseren die hoogwaardige luchtkwaliteit en voldoende regelbaarheid garandeert. Doel is hiermee de gezondheid c.q. luchtkwaliteit in de klaslokalen te verhogen. Simpel gezegd: met low-tech systemen een kwaliteitsslag maken naar meer hoogwaardige ventilatie voor scholen.

Heeft u ook interesse in een voucher? Klik dan hier voor meer informatie.

 

Foto: Tom Cremers

Weert/ Korschenbroich, 24 september 2020

Moswand.eu gaat binnen het voucherprogramma van het Healthy Building Network de akoestische werking van mospanelen onderzoeken. Het onderzoek is een grensoverschrijdende samenwerking met AkustikTeam GmbH uit het Duitse Korsenbroich.

Hogere productiviteit en minder ziekteverzuim
De laatste jaren heeft Moswand.eu zich gespecialiseerd in “groen en mensen”. Er zijn reeds onderzoeken die aantonen dat leven of werken in een ruimte met mos goed is voor de mentale en fysieke gezondheid van de mens. Mensen voelen zich prettig met mos in de binnenruimte. Mos verbindt mensen met de natuur en de natuur zorgt voor minder stress. Het plaatsen van mosproducten in het interieur geeft een gevoel van welbehagen. Dit resulteert volgens onderzoek van de University of Exeter in een hogere productiviteit (maar liefst 15% stijging) en minder ziekteverzuim dan wanneer er geen groen aanwezig is.

Onderzoek naar akoestische werking
Ook dragen de mosproducten bij aan een goede akoestiek in de ruimte. “Vanuit architecten wordt veel gevraagd naar de eigenschappen en voordelen van mos op de akoestiek. Geluid (galm) is immers regelmatig een probleem in gebouwen”, aldus John Custers, eigenaar van Moswand.eu. Custers wil daarom kwantitatief maken wat de toegevoegde waarde is van zijn mosproducten. Binnen het onderzoek wordt het effect van rendiermos (zowel geniet op een houten plaat als bevestigd op kurk), platmos, bolmos en moskorven gemeten. Van iedere proefopstelling wordt een wand van minimaal 10 m2 in een officieel erkende galmruimte gezet. Met de beschikbare meetapparatuur van AkustikTeam GmbH worden geluidstesten uitgevoerd en kan er een kwantitatief beeld verkregen worden van de geluiddempende werking per specifieke mossoort. Deze zijn al geprepareerd mos, waarvoor geen irrigatie nodig is. De resultaten van de meting zijn binnenkort beschikbaar.

Voucherregeling Healthy Building Network
Het onderzoek wordt uitgevoerd binnen de voucherregeling van het de Duits-Nederlandse samenwerking Healthy Building Network (HBN). Het Healthy Building Network wordt in het kader van het INTERREG-programma Deutschland-Nederland uitgevoerd en door de Europese Unie, met MWIDE NRW en de provincie Limburg financieel ondersteund. De voucherregeling helpt MKB bedrijven met innovatievouchers, om zo hun innovatie (omtrent gezond bouwen) te realiseren. In de praktijk blijkt vaak dat veel bedrijven een gebrek hebben aan netwerk, tijd en middelen om in contact te komen met de juiste partijen voor kennis en specialisme rondom gezonde gebouwen. Hier wil het HBN bij helpen. Met een voucher kan een MKB-bedrijf een kennispartner, aan de andere kant van de grens, inhuren om een innovatievraag op het gebied van gezond bouwen te beantwoorden. Dit draagt bij aan meer gezonde gebouwen in de Euregio Rijn-Maas Noord.

Fotos: Moswand.eu

Eindhoven, 22 september 2020

Een tijdje geleden waren onze collega’s Eva Starmans en Laure van de Griend op bezoek bij Casper De Schrevel en Bastiaan Beerens van Deerns. Deerns is een onafhankelijk ingenieursbureau, dat gespecialiseerd is in technisch advies en engineering. Ze zijn specialist op het gebied van installatietechniek, bouwfysica en energievoorziening en willen daarmee bijdragen aan gebouwen die duurzaam, intelligent en toekomstbestendig zijn.

Meet the team
Het team van Deerns is divers, om zo hun klanten optimaal te kunnen bedienen. Zo heeft Casper een achtergrond in gezondheid en innovatie. Vandaar dat hij een échte ambassadeur is voor gezonde gebouwen. Bastiaan daarentegen heeft een achtergrond in bouwfysica met als specialisatie akoestiek. Deze kennis zet hij in binnen zijn rol bij Deerns als WELL geaccrediteerde professional en heeft in deze rol al meerdere gebouwen naar een WELL certificering mogen begeleiden. Ook hij is ambassadeur voor gezonde gebouwen.

WELL-certificering
WELL is een revolutionaire nieuwe methodiek, ontwikkeld en uitgegeven door het International WELL Building Institute. Daar waar andere certificeringen zich richten op duurzaamheid en de impact op het milieu, focust WELL zich specifiek op het toepassen van strategieën in en om gebouwen die zich richten op de gezondheid van de gebruikers. Men zou kunnen zeggen dat WELL inspeelt op de “duurzaamheid” van de gebouwgebruikers zelf. Met een WELL certificering wordt gezondheid meetbaar, zodat gebruikers en huurders in een optimaal presterend, gezond gebouw werken en daardoor zelf ook optimaal kunnen presteren. WELL is tevens prestatiegericht: door maatregelen te implementeren, valideren en meten en dit periodiek te monitoren worden de prestaties van een gebouw aantoonbaar en inzichtelijk.

De WELL Building Standard geeft meer dan 100 strategieën, welke zijn onderverdeeld in 10 categorieën: de zgn. ‘WELL concepts’. Deze strategieën richten zich zowel op de ‘harde’ kant (bouwkundige en installatietechnische eisen) als op de ‘zachte’ kant (operationele en organisatorische eisen). Zo wordt er gekeken naar de binnenluchtkwaliteit, de drinkwaterkwaliteit, de invloed van dag- en kunstlicht, het thermisch en akoestisch comfort, en veilig materiaalgebruik. Maar ook onderwerpen als gezonde voeding, beweging stimuleren, het mentale welzijn van de gebouwgebruikers en de sociale binding komen aanbod. WELL probeert hiermee het gehele scala aan gezondheidsbevorderende maatregelen mee te nemen. Het mooie van WELL is ook de flexibiliteit: naast de basiseisen vanuit WELL kan ieder project de nadruk leggen op hun eigen waarden en behoeften.

Deerns is sinds kort door het WELL Building Institute benoemd tot WELL Performance Testing Organisation. Dit betekent dat zij geaccrediteerd zijn om bij WELL projecten verificatiemetingen en inspecties uit te voeren. Zodoende kunnen zij bewijslast verzamelen bij projecten om het WELL-certificaat te behalen. Bastiaan neemt ons mee in enkele voorbeelden die zij hebben begeleid naar hun WELL-certificering.

Gezonde gebouwen in de praktijk
Gezondheid is een hot-topic, zeker in de tijden van het coronavirus. Een steeds groter wordende groep is zich bewust van de gezondheidsrisico’s binnen gebouwen. De markt vraagt daarom steeds vaker om een gezond gebouw. Het is daarom dat ontwikkelaars steeds vaker de keuze maken voor een gezond (en gecertificeerd) gebouw. Hun klanten vragen er immers om.

Het sportieve gebouw van ASICS
Het hoofdkantoor van sport- en lifestylemerk ASICS in Hoofddorp, is één van de goede voorbeelden van Deerns. Loop je door het gebouw, vallen niet alleen de natuurlijke materialen en goede verlichting op. Je ziet ook veel terugkomen van de Japanse cultuur, waar het merk oorspronkelijk vandaan komt. Daarnaast draagt het uit waar het merk voor staat, namelijk sportiviteit. Dit past goed binnen de bedrijfscultuur, omdat de medewerkers veelal sportief zijn. Hierdoor voelt het voor hen niet als een gewoon kantoor, het is veel meer dan dat!
Voor meer informatie over dit gebouw klik hier: https://www.deerns.nl/nieuwsbericht/deerns-zorgt-voor-gezond-hoofdkantoor-asics

Dé food spot van Danone
Waar bij ASICS de focus voornamelijk lag op de sportieve levensstijl van de medewerkers, ligt bij Danone de nadruk voornamelijk op het voedsel. Bij voedingsmiddelenbedrijf Danone werken veel ‘foodies’, mensen die graag nieuwe dingen uitproberen op het gebied van eten. Dit komt heel goed terug op de werkvloer, ze hebben namelijk een super kantine. Hier komen de medewerkers echt met elkaar samen. Daarnaast is ook hun gebouw afgewerkt met natuurlijke materialen, is er veel daglicht én zijn er voldoende maatregelen getroffen om de akoestiek optimaal te maken.
Meer weten over dit gebouw, klik dan hier: https://www.deerns.nl/project/danone

Een gebouw moet werken voor de mensen die er gebruik van maken
Dat is het motto waaronder Deerns dagelijks werkt aan doordachte oplossingen voor een duurzame, gezonde en comfortabele werkomgeving. De voorbeelden hierboven geven goed weer op welke manier Deerns bijdraagt aan de realisatie van gezonde gebouwen. In de komende maanden zal het Healthy Building Network meer van deze succesverhalen delen, zodat duidelijk wordt dat gezond bouwen écht mogelijk is én een goede business case heeft.

Wilt u meer weten over Deerns of één van deze praktijkvoorbeelden. Neem dan contact op met ons via onderstaande gegevens. Houdt onze Facebook en LinkedIn in de gaten voor meer informatie over Deerns, de WELL-certificering en goede praktijkvoorbeelden!

Fotos: Bastiaan Beerens

Niederkrüchten, 27 augustus 2020

Gezonde bouwmaterialen – een fundamentele factor als het gaat om gezonde gebouwen. In het artikel van vandaag gaan we in op het onderwerp houtbouw. We spraken met Markus Steppler van het bedrijf DERIX Holzleimbau en vroegen naar zijn ervaringen. In het interview introduceert hij het onderwerp “Bouwen met hout” en bespreekt hij de bijzondere kenmerken, uitdagingen en voordelen voor het milieu en de menselijke gezondheid.

Een interview met Markus Steppler.

Wat betekent bouwen met hout precies?
Hout is een van de oudste bouwmaterialen ter wereld – en tegelijkertijd, met de nieuwe productiemethoden, een van de modernste. Bouwen met hout betekent vandaag de dag digitaal en bijna volledig geautomatiseerd bouwen. Hele wand- en plafondelementen of zelfs hele ruimtes worden modulair en in serie vervaardigd in hoge prefabricage en allemaal van massief hout. Het gebruik van hout in de bouw is veelzijdig: van pure hallenconstructies (bijv. voor supermarkten, logistiek, sporthallen of luchthaventerminals) tot gebouwen met meerdere verdiepingen in de woningbouw of voor kantoorgebouwen, er zijn tegenwoordig veel verschillende toepassingsgebieden. Balken, kolommen, wand- en plafondelementen worden in veel verschillende afmetingen gebruikt. Vaak wordt de houtconstructie aangevuld met conventionele onderdelen, bijvoorbeeld in de kelders, funderingen of de trapkern. In Duitsland maken de innovaties in veel staatsbouwvoorschriften het al mogelijk om met massief hout te bouwen tot aan hoogbouw en daar zijn wereldwijd al enkele indrukwekkende voorbeelden van.

Wat is er zo bijzonder aan bouwen met hout en welke voordelen biedt het?
Hout is vooral uniek omdat dit het enige natuurlijke hernieuwbare bouwmateriaal ter wereld is. Naar mijn mening is hout het enige materiaal dat niet bijdraagt aan de vernietiging van onze wereld. Bovendien is bouwen met hout ook de enige manier om klimaatneutraal te bouwen. Terwijl de productie van beton / cement verantwoordelijk is voor een groot deel van de wereldwijde CO²-uitstoot, binden houten bouwonderdelen zelfs op lange termijn CO² in de gegroeide draagstructuur. Dit betekent dat hout een negatieve CO²-balans heeft ten opzichte van beton door het substitutie-effect en het extra bindende effect – ondersteund door duurzame bosbouw in Europa. Bovendien zorgen houten wanden en plafonds voor een zeer aangenaam en gezond ruimteklimaat, hebben ze een zeer hoog draagvermogen en kunnen ze daarom ook in slankere wandconstructies worden gebouwd. Dit geeft weer ruimtewinst en maakt door de lichtere bouwwijze ook een slankere fundering of een aanvulling op de bestaande bouwvoorraad mogelijk.

Met welke vooroordelen over bouwen met hout heeft u regelmatig te maken?
Hout is brandgevoelig. Net zoals meubilair en vloerbedekking kan hout ook branden. Hout in de draagconstructie brandt echter zeer gelijkmatig, vormt een pyrolyse-laag en kan daarom zeer nauwkeurig gedimensioneerd worden voor zijn draagkracht tijdens een brand. Staal daarentegen faalt op een bepaald moment tijdens de brand plotseling zonder dat dit aan het staal te zien is. Op basis van deze bevindingen zijn al tal van bouwvoorschriften per houtconstructiemethode aangepast.
Houtrot. Natuurlijk zullen sommige houtsoorten uiteindelijk rotten als ze jarenlang worden blootgesteld aan water en weer. Maar hier gaat het over houten constructies, die eigenlijk altijd beschermd zijn tegen het weer en dus een zeer lange levensduur hebben. Kijk maar eens naar Aziatische tempels of Noorse staafkerken, die al vele honderden jaren volledig van hout zijn gemaakt. Hier vraagt niemand meer om duurzaamheid. Het hangt altijd af van een goede planning.

Wat zijn volgens u de belangrijkste redenen hiervoor?
Wat de brandbeveiliging betreft, denk ik dat het duidelijk de Duitse geschiedenis is, vooral de foto’s, toen veel houten plafonds in de binnensteden tijdens de wereldoorlog door brandbommen werden verwoest. Deze beelden zijn nog steeds stevig verankerd in de geest van veel mensen. Op basis hiervan werd ook in hogere gebouwen decennialang hout als bouwmateriaal uitgesloten. Vandaag de dag weten we gelukkig meer over het brandgedrag van massief hout in vergelijking met staal en beton. We leren van andere landen en dat werkt positief.
Als het gaat om het onderwerp duurzaamheid is de kennis over moderne houtbouw naar mijn mening nog niet in alle vakkringen volledig aanwezig – termen als X-LAM of kruislings gelamineerd hout zijn nog niet overal doorgedrongen. Het is nog steeds onze taak, en dat zal ook de komende jaren zo blijven, om deze kennis verder te verspreiden en door middel van verdere projecten in de massa te brengen.

Ook al zijn er steeds meer houten huizen, qua breedte is het bouwen met hout nog niet aangekomen. Waarom is dat? Spelen de kosten hier een grote rol?
Ik denk dat dit met name ook te wijten is aan het gebrek aan specialisme en productkennis – niet alleen de eigenaar van het gebouw is zich niet bewust van de huidige mogelijkheden met massief hout, maar ook een groot aantal gespecialiseerde planners en architecten. Onderwijswerk, referentieprojecten en de verspreiding van kennis (ook in studies en onderwijs) zijn de doorslaggevende factoren. Want afgezien daarvan is er geen enkele reden waarom hout niet een dragend onderdeel van elk gebouw zou zijn – de positieve effecten op onze aarde en ons klimaat zijn aantoonbaar.

Denkt u dat de houtbouw op de lange termijn zal zegevieren?
Dit is slechts een logisch gevolg. Je zou je ook kunnen afvragen of windenergie of zonne-energie op de lange termijn de overhand zal krijgen over kolencentrales. Net zoals hernieuwbare energieën of alternatieve auto’s op de lange termijn onmisbaar zullen worden, zal ook hout zich in de 21e eeuw ten volle doen gelden ten opzichte van beton en staal. Natuurlijk zal voor bepaalde onderdelen nog steeds gerecycled staal en beton nodig zijn, maar in wezen zal hout de draagconstructie vervangen. Last but not least zal ook het thema “gezonde ruimtes” een grote rol spelen – de visie is dat we binnen in gebouwen een gezonder klimaat zullen creëren dan buiten in de frisse lucht.

Voor welke uitdagingen staat u in de toekomst?
De betonnen lobby is bijzonder sterk in Duitsland. Houtbouwverenigingen daarentegen werken op zeer kleine schaal, waardoor de impact enigszins kan worden ondermijnd. Maar ik geloof dat iedereen die aan onze toekomst denkt automatisch deel uitmaakt van de houtlobby. De centrale uitdaging is dan ook om kennis steeds verder te verspreiden, de passie voor klimaatneutraal en gezond bouwen verder aan te wakkeren en de problematiek van de jongere generaties in de volle breedte in de samenleving te brengen. Houtbouwprojecten zijn meestal ook architectonische hoogtepunten – deze referentieprojecten in de houtbouw zijn mooi, maar het duidelijke doel moet zijn om alle zogenaamde “standaardgebouwen” in de dorpen, voorsteden en steden ook volledig in duurzame houtbouw te implementeren.

Wat is de relatie tussen hout en de menselijke gezondheid?
Enerzijds verbetert hout het binnenklimaat door snel vocht op te nemen en gecontroleerd weer af te geven aan de ruimte. Bovendien stoot hout als zichtbaar wand- of plafondelement verschillende stoffen uit die een positief effect hebben op onze gezondheid. Maak een wandeling in het bos en geniet van deze stoffen, vooral in naaldbossen. Stel je nu voor dat je het bos in je huis of kantoor kunt brengen. Er zijn zelfs studies die een verlaagde hartslag in schoolklassen in houten gebouwen laten zien, en er zijn aanwijzingen dat bepaalde stoffen die uit naaldhout (terpenoïden) worden uitgestoten, kankercellen kunnen doden.

Welke rol spelen innovaties in de houtbouw? Heeft hout zich verder ontwikkeld als bouwmateriaal? Welk onderwerp moet nog onderzocht worden?
De houtconstructie wordt gekenmerkt door innovaties. Het duurt altijd maar een paar weken voordat er een nieuw type bevestigingsmiddel, een nieuw type rekenprogramma of een nieuw type lijmsysteem op de markt is. De afgelopen tien jaar heeft de installatietechniek op het gebied van prefabricage en digitalisering al een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Naar mijn mening is er nog veel potentie op het gebied van plafondsystemen en in de prefabricage van bijvoorbeeld buitenmuurelementen. Ik zou ook graag zien dat er nog intensiever onderzoek wordt gedaan naar de effecten van hout op de menselijke gezondheid.

Hoe kan bouwen met hout bijdragen aan de bescherming van het klimaat en daarmee aan het redden van de wereld?
De temperatuur op aarde hangt vooral af van de CO²-concentratie in de atmosfeer. En hier heeft de mensheid in de afgelopen 100 jaar (!) een concentratie van meer dan 400 ppm veroorzaakt. Ter vergelijking – er is altijd al sprake geweest van “klimaatverandering” op aarde, alleen tijdens de laatste hoge temperatuurfasen zo’n 100.000 jaar geleden was de CO²-concentratie slechts ongeveer 250-300 ppm – dus de gevolgen zijn te voorzien voor ons in de komende decennia en laat me niet werkeloos toezien ten aanzien van mijn kinderen.

Elke gebruikte kubieke meter massief hout bindt op lange termijn tot een ton CO². Dit betekent dat in de loop van de groei een kubieke meter hout deze hoeveelheid CO² uit de atmosfeer heeft verwijderd, de “C” heeft gebonden en de O² weer in de atmosfeer heeft vrijgelaten. Zodra een boom wordt geoogst, wordt ten minste één nieuwe boom geplant (principe van duurzame bosbouw), zodat de hulpbronnen vrijwel oneindig beschikbaar zijn. Binnen de 40 – 60 jaar van de groei tot aan de oogst kan een jonge boom ook aanzienlijk meer CO² opnemen dan een oudere boom. Dit principe, gekoppeld aan verdere herbebossing en de implementatie van duurzame bosbouw buiten Europa, zal een van de weinige manieren zijn om de klimaatverandering te vertragen totdat we over vele jaren een volledig klimaatneutrale samenleving kunnen bereiken – want er zal geen andere uitweg zijn.

Foto: Anastasia Araktsidou

Krefeld, 19 augustus 2020

Sinds de verhuizing naar hun nieuwe kantoor bewegen de medewerkers van Interface Deutschland GmbH ongeveer 45 minuten langer dan voorheen. Dit komt door hun nieuwe Living WorkPlace. De ruimtes met de geïntegreerde showroom zijn uitnodigend en leiden tot meer welzijn en tevredenheid van de medewerkers. Het tot in het kleinste detail uitgevoerde Biophilic Design laat de medewerkers de verbinding voelen met de natuur, die ook in het bedrijf wordt beleefd. We spraken met mevrouw Salditt en mevrouw Jungton en vroegen naar hun ervaringen.

Een interview van Anna Appenzeller met Anne Salditt en Ramona Jungton.

‘Jullie werken nu vier jaar in het nieuwe pand. Hoe zou u de nieuwe arbeidswereld omschrijven in vergelijking met de oude situatie? En wat vind je er het leukst aan?’

‘De sfeer hier is gewoonweg aangenaam. Het ontwerp van het interieur draagt bij aan de goede sfeer, alsook de hele interactie. Onze Living WorkPlace is een plek waar we ons volledig op ons gemak voelen. Het wordt gekenmerkt door verschillende werkmogelijkheden. We hebben aparte ruimtes waar men zich kan terugtrekken om geconcentreerd te werken, maar ook gebieden voor het werken in teams of overleg. Omdat we geen vaste werkplekken meer hebben, ontstaan er totaal andere mogelijkheden om samen te werken. We werken hier ook dicht bij de natuur – door het Biophilic Design in het gebouw, maar ook het uitzicht op bomen en weiden hier in het Business Park. Waar er op de oude locatie grijze industrie was, is het nu groen.’

‘Is er een direct verband tussen het concept en uw klanten? Zo ja, hoe reageren zij dan?’

‘We krijgen constant positieve feedback van klanten. We hadden al eerder een transparante cultuur, maar dankzij de geïntegreerde showroom is de uitwisseling nog beter geworden. Bezoekers voelen zich hier direct onderdeel van onze kantoorfamilie. Velen hebben het al op foto’s of op onze homepage gezien, maar zijn toch verbaasd hoe mooi en aangenaam het hier is. Deze plek is een van de geheimen van ons succes en we hebben er veel baat bij. Met ons interieurontwerp zijn we zelfs een rolmodel voor andere locaties van ons bedrijf wereldwijd.’

‘Waarom is het de moeite waard om in gezonde gebouwen te investeren?’

‘Met de verhuizing hebben we de mogelijkheid gehad om de Biophilic Design aanpak volledig te integreren in ons eigen kantoor. Dit heeft zijn vruchten afgeworpen: de medewerkers zijn veel tevredener en productiever sinds we deze omgeving hebben gecreëerd. EenHealthy Building is dus ook een Happy Building! Dit hebben we ook kunnen bewijzen in een wetenschappelijk onderbouwde studie. We blij met de sterkere loyaliteit van de medewerkers en de lagere fluctuatiegraad. We hebben een aantal actieve elementen geïntegreerd om onze medewerkers te motiveren om meer te bewegen in hun dagelijkse kantoorleven. En het werkte: gemiddeld leidde het tot 45 minuten meer beweging. Door de integratie van de Biophilic Design aanpak, Active Office elementen en het creëren van veel verschillende werkopties, afhankelijk van de individuele behoeften van elke persoon, voelen we ons over het algemeen productiever.’

Foto: © Lichthalle Krefeld

 

Viersen/ Venlo, 06 augustus 2020

Onze gebouwde omgeving beïnvloedt ons – een feit dat door tal van wetenschappelijke studies wordt bewezen. Bewust of onbewust: wat we zien, ruiken en voelen heeft een direct effect op ons welzijn en op onze gezondheid. Beide kunnen positief worden beïnvloed door de juiste bouwplanning of het juiste ruimteontwerp. Harmonisch design en kleurenschema’s, doordachte materiaalkeuze, passende verlichting, goede ventilatie en geluidsreductie – allemaal middelen die u kunt gebruiken om een gezonde of gezondheidsbevorderende omgeving te creëren.

De grondlegger van de moderne westerse verpleging, Florence Nightingale, was zich hiervan al bewust en eiste al in de 19e eeuw meer ramen, frisse lucht en minder lawaai voor ziekenhuispatiënten. Maar de moderne architectuurpsychologie houdt zich ook bezig met deze vragen. Zo observeerde de Amerikaanse onderzoeker Roger Ulrich in 1984 twee groepen patiënten na een operatie. De ene groep lag in patiëntenkamers met uitzicht op de muur van een gebouw, terwijl de andere groep naar de natuur kon kijken. Het resultaat was duidelijk: de patiënten van de tweede groep hadden aantoonbaar minder pijnstillers nodig, ze hadden minder last van complicaties, hadden minder last van negatieve stemmingen en konden de kliniek na een kortere periode van verblijf verlaten.

De effecten van de zogenaamde “Healing Architecture” zijn inmiddels bewezen in verdere studies. Tot op heden zijn er wereldwijd ongeveer duizend studies die kunnen aantonen dat het milieu ook een positieve invloed heeft op het genezingsproces. Zo daalt uw bloeddruk, daalt uw hartslag en voelt u minder stress. Ook de TU Berlijn doet al enkele jaren onderzoek naar dit onderwerp.

Maar ook bij gezonde mensen is een doordacht gebouw en ruimteontwerp effectief. Een van de middelen om dit te bereiken is het zogenaamde “Biophilic Design”. De “liefde voor de levenden” beschrijft onze aangeboren behoefte aan contact met de natuur. Het innovatieve concept gaat over de mogelijkheden om mensen te verbinden met de natuur, ook in gebouwen en kamers, door het creëren van een natuurlijke of een bijna-natuurlijke leef- en werkomgeving. We brengen immers meer dan 90% van onze tijd door in gebouwen en hebben dus maar beperkt contact met onze natuurlijke omgeving. En zelfs kleine maatregelen, in bestaande gebouwen, kunnen veel bereiken en ons welzijn en onze creativiteit vergroten, ons tevredener en uiteindelijk productiever maken.

Het in Krefeld gevestigde bedrijf Interface Deutschland GmbH laat zien hoe dit er in de praktijk uit kan zien. Wil je er meer over weten? Klik hier.

Foto: Anastasia Araktsidou